Reflecteren en professionele ontwikkeling

De vaardigheid om te reflecteren wordt in steeds meer beroepen belangrijk. Door het traditionele onderwijs worden we heel goed opgeleid in het oplossen van bekende problemen. Maar de complexe wereld waarin we leven, vraagt van beroepsbeoefenaren steeds meer dat ze in staat zijn onbekende problemen op te lossen. De inductieve vaardigheden die daarvoor nodig zijn, worden in het onderwijs vaak slechts mondjesmaat ontwikkeld.

Elke professie vraagt naast basale instrumentele kennis en vaardigheden ook een dosis artisticiteit. Het vermogen tot improviseren is een wezenlijk onderdeel van die artisticiteit. Improviseren is een creatief proces waarin je voor de vuist weg eerder opgedane kennis en ervaring in een nieuwe combinatie tot uitdrukking brengt.

Om goed te kunnen improviseren, dienen professionals hun ransel te vullen met ongeveer 50.000 eenheden aan kennis en ervaring. In de meeste beroepen doe je daar een jaar of tien over. Reflectie is de bekwaamheid om over het verleden na te denken, in het heden, voor de toekomst. Reflecteren is moeilijk, omdat je een tafereel beschouwt en analyseert waarvan je zelf deel uitmaakt. Het doet je soms denken aan de Baron von Münchhausen, die zich aan zijn eigen haren uit het moeras trok.

In dit boek behandelt Verhoeven een aantal thema’s die voor elke professional van belang zijn om zijn vermogen tot reflecteren te verbeteren.